Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym i nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym wyglądają podobnie, ale różni je podstawa wydania, sposób zaskarżenia i skutek jego wniesienia. To, w jakim trybie wydano nakaz, decyduje o tym, jakie pismo trzeba złożyć w sądzie.
Czym jest nakaz zapłaty?
Nakaz zapłaty wydaje się w sprawie o roszczenie pieniężne, a w innych sprawach, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Wydaje go sąd na posiedzeniu niejawnym, czyli bez rozprawy i bez wysłuchania pozwanego. Pozwany otrzymuje go razem z pozwem i pouczeniem o sposobie zaskarżenia.
Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym
Sąd wydaje go na podstawie dokumentów dołączonych do pozwu. Dokumentami uzasadniającymi nakaz są między innymi:
- umowa wraz z dowodem spełnienia świadczenia wzajemnego,
- weksel, czek, warrant lub rewers,
- wyciąg z ksiąg bankowych, gdy roszczenia dochodzi bank,
- wezwanie do zapłaty w przypadkach przewidzianych w przepisach.
Nakaz wydany w tym trybie stanowi tytuł zabezpieczenia roszczenia, wykonalny od chwili wydania bez nadawania klauzuli wykonalności. Powód może więc jeszcze przed uprawomocnieniem się nakazu wystąpić do komornika z wnioskiem o wykonanie zabezpieczenia i wskazać jego sposób, na przykład hipotekę przymusową albo zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zabezpieczenie nie zaspokaja jednak roszczenia. Środkiem zaskarżenia są zarzuty. Ich wniesienie nie powoduje, że nakaz traci moc.
Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym
Sąd wydaje go w sprawie o roszczenie pieniężne na podstawie treści pozwu. Nie wymaga dokumentów potrzebnych w trybie nakazowym.
Sąd nie wyda nakazu w tym trybie, jeżeli roszczenie jest oczywiście bezzasadne, przytoczone okoliczności budzą wątpliwość albo zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego. Nakaz jest niedopuszczalny również wtedy, gdy miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo nakaz nie mógłby zostać mu doręczony w kraju.
W nakazie sąd zobowiązuje pozwanego, aby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo wniósł sprzeciw. Prawidłowo wniesiony sprzeciw powoduje, że nakaz traci moc.
Najważniejsze różnice
- podstawa wydania: w trybie nakazowym są to dokumenty, w upominawczym treść pozwu,
- środek zaskarżenia: w trybie nakazowym zarzuty, w upominawczym sprzeciw,
- termin zaskarżenia: w trybie nakazowym miesiąc, w upominawczym dwa tygodnie od doręczenia,
- skutek zaskarżenia: w trybie nakazowym nakaz pozostaje w mocy do czasu rozstrzygnięcia sądu, w upominawczym traci moc,
- zabezpieczenie: nakaz wydany w trybie nakazowym stanowi tytuł zabezpieczenia roszczenia.
Które postępowanie wybiera powód?
Postępowanie nakazowe prowadzi się na wniosek powoda i ma ono pierwszeństwo przed upominawczym. Bez takich dokumentów powód może skorzystać z trybu upominawczego.
Jak ustalić, w jakim trybie wydano nakaz?
Tryb wynika z treści nakazu i z pouczenia, które pozwany otrzymuje razem z nim. Pouczenie wskazuje, czy nakaz zaskarża się zarzutami, czy sprzeciwem. Termin na zaskarżenie wynosi miesiąc w postępowaniu nakazowym i dwa tygodnie w upominawczym. Liczy się go od doręczenia nakazu, a nie od chwili, gdy pozwany dowiedział się o sprawie.
Co powinno zawierać pismo zaskarżające nakaz?
Zarzuty i sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz, a gdy wydał go referendarz sądowy, do sądu, przed którym wytoczono powództwo. W piśmie trzeba wskazać, czy nakaz zaskarża się w całości, czy w części, przedstawić zarzuty oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sprzeciw powinien spełniać te same wymagania co zarzuty. W zarzutach trzeba wnieść o uchylenie nakazu w całości lub w części, bo ich wniesienie samo nie powoduje utraty mocy nakazu.
Sąd odrzuci sprzeciw spóźniony albo dotknięty brakami formalnymi, których nie usunięto mimo wezwania.
Czy nakaz można zaskarżyć tylko w części?
Tak. W trybie upominawczym nakaz traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem, a w pozostałej części ma skutki prawomocnego wyroku.
Co dzieje się po zaskarżeniu nakazu?
Po prawidłowym sprzeciwie w trybie upominawczym przewodniczący wyznacza rozprawę i zarządza doręczenie sprzeciwu powodowi razem z wezwaniem na rozprawę. Po wniesieniu zarzutów w trybie nakazowym sąd rozpoznaje sprawę i w całości lub w części utrzymuje nakaz w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu.
Co zrobić po otrzymaniu nakazu zapłaty?
Przede wszystkim sprawdź datę doręczenia i tryb, w którym wydano nakaz. Zarzuty procesowe, na przykład niewłaściwość sądu, trzeba zgłosić najpóźniej w piśmie zaskarżającym nakaz, bo później zostaną utracone.
Brak zaskarżenia w terminie sprawia, że nakaz ma skutki prawomocnego wyroku i może stać się podstawą egzekucji komorniczej. Dlatego warto skorzystać z pomocy adwokata jeszcze przed upływem terminu. Pozwany może ustanowić pełnomocnika na każdym etapie postępowania.